تاریخ ادبیات ایران قبل از اسلام

زبان‌های آریایی شاخه‌ای از خانوادة بزرگ زبان‌های هند و اروپایی را تشکیل می‌دهند. زبان‌های ایرانی را، درست مانند زبان‌های هند و آریایی و دیگر زبان‌های هند و اروپایی با توجه به معیار‌های اولیه برون زبانی، به طور قراردادی به سه دوره تقسیم کرده‌اند که عبارتنداز «ایرانی باستان»، «ایرانی میانه» و «ایرانی نو» که حد و مرز میان آن‌ها سده‌های چهارم و سوم پیش از میلاد و هشتم و نهم میلادی است. این تقسیم‌بندی‌ها به قرار زیر است:الف) زبان‌های ایرانی باستان (از نگارش تا سده‌های چهارم و سوم پیش از میلاد)، ثبت شده در اوستا و نوشته‌های فارسی باستان – سنگ نوشته سه زبانةداریوش در بیستون از۵۲۱/۵۲۰ پیش از میلاد که در آن خط میخی فارسی باستان برای نخستین بار به کار رفت. به طورکلی نخستین شاهد متنی زبان‌های ایرانی است که می‌توان آن را تاریخ‌گذاری کرد- و به نتایجی در خصوص زبان مادی، پهلوی اشکانی، آراخوسیایی، سکایی و مانند آن دست یافت.
ب) زبان‌های ایرانی میانه (از سده‌های چهارم و سوم پیش از میلاد تا هشتم و نهم میلادی و اندکی پس از آن) در غرب دارای شواهد پهلوی اشکانی و فارسی میانه و در شرق سغدی، خوارزمی، سکایی و در حد اندکی هم بلخی است.
ج زبان‌های ایرانی نو (از سده‌های هشتم و نهم میلادی تا کنون)، روی هم رفته آن گروه از زبان‌های ایرانی که در حد گسترده‌ای امروزه در ایران، افغانستان، پاکستان، در جمهوری‌های آسیای مرکزی یا در دیگر سرزمین‌های شرقی کاربرد دارد.